را براى او مىخواند و در پاسخ به آنها راى او را مىخواست . كم كم بدگوئى بر ضد ابو على خاقانى و چيرگى ابو القاسم بن حوارى فزونى يافت . گزارش سياست نادرست خاقانى در وزارت ابو على خاقانى گرفتار خدمتگزارى سلطان و نقشه ريزى بر ضد دشمنانش بود و به خواندن نامه‌هاى رسيده و پاسخ آنها نمىرسيد . او رسيدگى به آنها را به پسرش ابو القاسم عبد الله وا گذاشته بود و غير از عرضهء آنها بر خليفه [ 1 ] او را در كار اجرائى نامه‌ها نيز جانشين خود ساخته بود . اين پسر نيز خود گرفتار ميخوارگى با سرداران و رسيدگى به كار ايشان و كارگزاران شهرستانها بود و به كارهاى ديگر نمىرسيد . او براى بررسى نامه‌هاى رسيده ، ابو نصر مالك بن وليد ، و براى بررسى نامه‌هاى فرستاده ابو عيسى يحيا بن ابراهيم مالكى را گمارده بود . ايشان كلياتى از نامه‌هاى رسيده و فرستاده را براى ابو على خاقانى و پسرش مىگفتند ، و هيچ يك را نمىخواندند * مگر پس از گذشتن وقت انجام كارى كه نامه براى آن آمده بود . نامه‌ها دربارها و بسته‌ها ، در انبار ايشان باز نكرده مىماند . كس نمىفهميد چه در آنها بوده است . پس كارها در روزگار ابو على خاقانى به تباهى كشيد . براى يك حوزه ، در يك هفته چند كارگزار فرستاده مىشد . گفتند براى بخش « ماه كوفه » در مدت بيست روز هفت كارگزار گمارده شد كه در يك خان در حلوان گرد هم آمدند و براى بخش « قردى و بزيذى » [ 2 ] پنج كارگزار فرستادند كه در يك كاروانسرا در « عكبرا » در يك روز گرد آمدند ، سبب آن نيز ارفاقهائى [ 3 ] بود كه فرزندان و دبيران او از كارگزاران مىگرفتند تا آنان را به كار گمارند كه مردم براى آن متلكها ساخته بودند .

--> [ ( 1 - ) ] M : از جاهاى استثنائى است كه مشكويه ، « خليفه » را بجاى سلطان مانند خ 5 : 63 ، 68 به كار برده است . [ ( 2 - ) ] M : معجم البلدان 4 : معجم البلدان 4 : 56 بازبدى . [ ( 3 - ) ] M . متن : و سبب ذلك ارتفاق اولاده و كتابه . . . » ارتفاق ، گونه رشوهء غير پولى يا آوانسها بوده كه داد و ستد مىشده است .